Over de woede

‘Andere ondeugden kunnen verborgen blijven en in het geheim gekoesterd worden; woede toont zich openlijk en verschijnt op het gezicht, en hoe groter ze is, hoe zichtbaarder ze overkookt.’

‘De mens is geboren voor wederzijdse hulp, de woede voor wederzijds verderf: de eerste houdt van gemeenschap, de laatste van verwijdering.’

‘Er zijn dingen waarvan het begin in onze macht ligt, maar die ons, eenmaal ontwikkeld, met hun eigen kracht meesleuren en ons geen weg terug laten.’

‘De betrouwbaarste deugd is de deugd die zichzelf lang en zorgvuldig overweegt, zichzelf beheerst, en zichzelf langzaam en weloverwogen naar voren brengt.’

‘Iedereen die zichzelf onschuldig noemt, let eerder op getuigen van buitenaf dan op zijn eigen geweten.’

‘Niets past iemand die straf oplegt minder dan woede, want de straf heeft des te meer kracht om te verbeteren als het vonnis met weloverwogen oordeel wordt uitgesproken.’

‘Wat kan bovendien de wijze onwaardiger zijn dan dat zijn hartstochten afhangen van de slechtheid van anderen?’

‘Wil je niet boos worden op afzonderlijke mensen, dan moet je de hele massa vergeven, dan moet je het hele mensdom vergiffenis schenken.’

‘Tegen blijvende en welig tierende kwaden is een strijd met een lange adem nodig; niet om ze te bedwingen, maar alleen om te voorkomen dat ze ons overmeesteren.’

‘Wat anderen angst aanjaagt, vreest voor zichzelf.’

‘De kwalen waaraan we lijden zijn te genezen, en omdat we geboren zijn met een natuurlijke neiging tot het goede, zal de natuur zelf ons helpen als we proberen ons leven te beteren.’

‘Wat is rustgevender dan een geest die in vrede is, en wat is afmattender dan woede?’

‘Laat de wijze gematigd zijn, en wanneer iets wat krachtiger moet worden aangepakt, laat hij dan kracht te hulp roepen, niet woede.’

‘Ook spel zal nuttig zijn: want matig genot ontspant de geest en brengt hem in het juiste evenwicht.’

‘We moeten altijd wat tijd laten verstrijken, want de tijd brengt de waarheid aan het licht.’

‘De bereidheid om te geloven wat we horen, richt zeer veel onheil aan; vaak zouden we niet eens moeten luisteren, want in sommige gevallen is het beter bedrogen te worden dan bedrog te vermoeden.’

‘Niets voedt de woede dus meer dan buitensporige weelde die nooit tevreden is: de geest moet door een ruwe behandeling gehard worden, zodat hij geen slag voelt die niet zwaar is.’

‘Stel dat we gestraft worden; laten we dan niet alleen denken aan wat we ondergaan, maar ook aan wat we gedaan hebben: laten we ons vroegere leven aan een oordeel onderwerpen.’

‘Hoeveel verder reiken de regels van de plicht dan die van de wet!’

‘Wat kan er onrechtvaardiger zijn dan in het geheim te geloven en openlijk boos te zijn?’

‘Zoals alle ledematen eendrachtig samenwerken, omdat het in het belang van het hele lichaam is dat elk ervan behouden blijft, zo moeten de mensen elkaar sparen, omdat ze voor de gemeenschap geboren zijn.’

‘Het is een grote geest eigen het onrecht dat hem wordt aangedaan te verachten; de meest minachtende vorm van wraak is je tegenstander niet eens de moeite van wraak waard te achten.’

‘Niets is onrechtvaardiger dan dat iemand de ruzies van zijn vader erft.’

‘Als iemand boos op je is, beantwoord zijn woede dan met weldaden: een ruzie die maar door één partij wordt gevoerd, loopt dood: om te vechten zijn er twee nodig.’

‘Hoeveel roemrijker is het al het onrecht en alle beledigingen van je af te werpen, als iemand die een harnas draagt waar geen enkel wapen doorheen dringt; want wraak is een bekentenis dat we gekwetst zijn.’

‘Er is geen groter bewijs van grootmoedigheid dan dat niets wat je overkomt je tot woede kan brengen.’

‘Laten onze ondernemingen dus niet onbeduidend zijn, maar ook niet aanmatigend en roekeloos: laten onze verwachtingen niet ver van huis afdwalen: laten we niets ondernemen waarvan het slagen ons zelf zou verbazen.’

‘Wanneer een twist langer of feller dreigt te worden dan gewoonlijk, laten we hem dan in de kiem smoren, voordat hij kracht wint.’

‘Niet iedereen raakt op dezelfde manier gekrenkt; je moet dus weten waar je eigen zwakke plek ligt, zodat je die met bijzondere zorg kunt beschermen.’

‘Wie wil weten wat er over hem gezegd wordt, wie hatelijke praatjes opgraaft, ook als ze in het geheim zijn verteld, verwoest zelf zijn eigen gemoedsrust.’

‘Een groot deel van de mensen schept zelf zijn grieven, door ongegronde vermoedens te koesteren of door kleinigheden op te blazen.’

‘Laten we ons verplaatsen in degene op wie we boos zijn: nu maakt een overdreven besef van onze eigen belangrijkheid ons vatbaar voor woede, en zijn we best bereid anderen aan te doen wat we niet zouden kunnen verdragen als het ons werd aangedaan.’

‘Strijd hard met jezelf, en als je de woede niet kunt overwinnen, laat haar jou dan niet overwinnen: je bent al begonnen haar de baas te worden als ze zich niet toont, als ze geen uitweg krijgt.’

‘Onze innerlijke gedachten worden geleidelijk beïnvloed door onze uiterlijke houding.’

‘Vorm je oordeel niet op grond van één uur of één dag: kijk naar de hele neiging van je geest; ook al heb je geen kwaad gedaan, je bent er toch toe in staat.’

‘Hoeveel beter is het niet een onrecht te helen dan het te wreken?’

‘Wie het een kwelling vindt iemand te zien die het beter heeft dan hij, zal het zelf nooit goed hebben.’

‘Het verlangen naar dezelfde dingen, dat een band van vriendschap had moeten zijn, wordt een bron van ruzie en haat.’

‘Al onze zintuigen moeten tot kracht worden opgevoed: ze kunnen van nature veel verdragen, mits de geest ervan afziet ze te bederven.’

‘De geest is sterk genoeg om de kwaden te dragen waarop hij voorbereid is.’

‘Laten we ons eigen geweten volkomen geruststellen, maar geen moeite doen om aanzien voor onszelf te verwerven.’

‘Het leven is iets wat geen verspilling toelaat, en we hebben geen tijd over om weg te gooien.’

‘Deze adem die ons zo dierbaar is, zal ons spoedig verlaten: laten we intussen, zolang we hem nog halen, zolang we onder mensen leven, menselijkheid beoefenen: laten we voor niemand een schrik of een gevaar zijn.’

‘Het zwaard van de gerechtigheid is niet op zijn plaats in de handen van een woedende mens.’