Marcus Aurelius Sözler

“Dalgaların durmadan çarpıp kırıldığı burun gibi ol; o ise dimdik durur ve çevresindeki suyun azgınlığını yatıştırır.”

“İyi bir insanın nasıl biri olması gerektiği üzerine artık hiç konuşma; öyle biri ol.”

“Zaman, olup biten olaylardan oluşan bir ırmak, azgın bir akıntı gibidir; çünkü bir şey görülür görülmez sürüklenip gider, yerine başkası gelir ve o da sürüklenip gidecektir.”

“Öcünü almanın en iyi yolu, haksızlık edene benzememektir.”

“Seni üzüntüye sürükleyen her durumda şu ilkeyi uygulamayı da unutma: Bu bir talihsizlik değildir; ona onurla katlanmak ise iyi talihtir.”

“Her zamanki düşüncelerin nasılsa zihninin karakteri de öyle olacaktır; çünkü ruh düşüncelerle boyanır.”

“İnsanlar kendilerine inziva yerleri ararlar: kırda evler, deniz kıyıları, dağlar; sen de böyle şeyleri çokça arzulamaya alışkınsın. Ama bu tamamen en sıradan insanlara özgü bir şeydir; çünkü dilediğin an kendi içine çekilmek senin elindedir.”

“Kim ne yaparsa yapsın, ne derse desin, ben iyi olmalıyım; tıpkı altının, zümrüdün ya da erguvanın hep şunu söylemesi gibi: Kim ne yaparsa yapsın, ne derse desin, ben zümrüt olmalı ve rengimi korumalıyım.”

“Bir şeyi başarmak sana zor geliyorsa, bunun insan için imkânsız olduğunu düşünme; ama bir şey insan için mümkün ve onun doğasına uygunsa, senin de ona ulaşabileceğini düşün.”

“Üç bin yıl, hatta bir o kadar kez on bin yıl yaşayacak olsan bile, şunu unutma: Kimse şu anda yaşadığı hayattan başka bir hayatı yitirmez, şu anda yitirdiğinden başka bir hayatı da yaşamaz.”

“Yanlış yapanları bile sevmek insana özgüdür.”

“Kandilin ışığı sönünceye dek parlaklığını yitirmeden ışıldar da sendeki hakikat, adalet ve ölçülülük ölümünden önce mi sönecek?”

“Kovan için iyi olmayan, arı için de iyi değildir.”

“Kişi çoğu zaman belli bir şeyi yapmayarak haksızlık eder; yalnızca belli bir şeyi yaparak değil.”

“Gelecekteki şeyler seni tedirgin etmesin; çünkü gerekirse onlara da, bugünkü şeyler için şimdi kullandığın aynı aklı yanına alarak varacaksın.”

“İnsanlar birbirleri için vardır. Öyleyse ya onlara öğret ya da onlara katlan.”

“Başarmaktan umudunu kestiğin şeylerde bile kendini çalıştır. Çünkü alıştırma eksikliğinden başka her işte beceriksiz olan sol el bile dizgini sağ elden daha sıkı tutar; çünkü bu işte alıştırılmıştır.”

“Koşullar seni bir biçimde tedirgin olmaya zorladığında, hemen kendine dön ve zorlama sürdüğünden daha uzun süre ahengin dışında kalma; çünkü ahenge durmadan geri dönerek ona daha çok hâkim olacaksın.”

“Hiç kimsenin başına, doğası gereği katlanamayacağı bir şey gelmez.”

“Öyleyse bu kısacık zamanı doğaya uygun biçimde geçir ve yolculuğunu hoşnutlukla bitir; tıpkı olgunlaşınca düşen zeytin gibi: onu meydana getiren doğayı kutsayarak ve üzerinde büyüdüğü ağaca teşekkür ederek.”

“Bedenin yenik düşmezken, bu hayatta önce ruhun yenik düşmesi bir utançtır.”

“İnsanın, mümkün olduğu hâlde kendi kötülüğünden kaçmaması, ama imkânsız olduğu hâlde başkalarının kötülüğünden kaçması gülünçtür.”

“Her insanın kendini öteki bütün insanlardan daha çok sevdiği hâlde, kendisi hakkındaki kendi kanısına başkalarının kanısından daha az değer vermesine çoğu zaman şaşmışımdır.”

“Birinin kusuruna içerlediğinde hemen kendine dön ve senin de benzer biçimde nasıl hata yaptığını düşün.”

“Başkasının söylediğine dikkatle kulak vermeye alış ve elinden geldiğince konuşanın zihninin içinde ol.”

“Ölümü küçümseme; tersine ondan hoşnut ol, çünkü o da doğanın istediği şeylerden biridir.”

“Kendini ölmüş ve hayatını şu ana dek tamamlamış say; sana tanınan geri kalan zamanı da doğaya uygun yaşa.”

“Neşeli de ol; dışarıdan yardım arama, başkalarının verdiği dinginliği de arama. Öyleyse insan kendisi dik durmalı, başkalarınca dik tutulmamalıdır.”

“Hayatta tek ve hep aynı bir amacı olmayan kişi, hayatı boyunca tek ve aynı kişi olamaz.”

“Hayatının bütününü düşünerek kendini tedirgin etme. Düşüncelerinin, başına gelmesini bekleyebileceğin türlü sıkıntıların hepsini birden kucaklamasına izin verme.”

“Kendini sevindirmek istediğinde, seninle birlikte yaşayanların erdemlerini düşün.”

“Öfken kabardığında şu gerçek aklında olsun: Tutkuya kapılmak erkekçe değildir; yumuşaklık ve nezaket insan doğasına nasıl daha uygunsa, öyle de daha erkekçedir.”

“Sabaha kendine şunu söyleyerek başla: İşgüzarla, nankörle, kibirliyle, hilekârla, kıskançla, geçimsizle karşılaşacağım. Bütün bunlar, iyinin ve kötünün ne olduğunu bilmemelerinden ötürü başlarına gelir.”

“Değişimden korkan mı var? Peki, değişim olmadan ne olabilir ki?”

“Birinin utanmazca davranışı seni incittiğinde, hemen kendine sor: Dünyada hiç utanmaz insan olmaması mümkün mü? Mümkün değil. Öyleyse imkânsızı isteme.”

“Diyelim ki biri beni hor görüyor. O kendi bilir. Ben ise hor görülmeyi hak eden bir şey yaparken ya da söylerken görülmemeye özen göstereceğim.”

“Koşmuş bir at, avın izini sürmüş bir köpek, balını yapmış bir arı gibi, iyi bir iş yapmış insan da başkalarını gelip görsünler diye çağırmaz; mevsimi gelince yeniden üzüm vermeye koyulan asma gibi, bir başka işe geçer.”

“Her şeyi veren ve geri alan doğaya, eğitimli ve alçak gönüllü insan şöyle der: Ne dilersen ver; ne dilersen geri al.”

“Yalnızca başına geleni ve yazgının ipliğiyle eğrilmiş olanı sev. Çünkü bundan daha uygun ne olabilir?”

“İlkelerine ve akla tapınmaya dönersen, şimdi gözlerinde bir hayvan ve bir maymun olduğun kişilere on gün içinde bir tanrı gibi görüneceksin.”

“Payına düşen koşullara uyum sağla; aralarına düştüğün insanları da sev, ama bunu gerçekten, içtenlikle yap.”

“Herhangi bir biçimde güzel olan her şey kendiliğinden güzeldir ve kendinde son bulur; övgü onun bir parçası değildir. Demek ki bir şey övülmekle ne daha kötü ne de daha iyi olur.”

“Çünkü söylediklerimizin ve yaptıklarımızın çoğu gereksizdir; insan bunları atarsa daha çok boş zamanı ve daha az huzursuzluğu olur. Bu yüzden insan her fırsatta kendine şunu sormalı: Bu, gereksiz şeylerden biri mi?”

“Okumaya boş zamanın ya da gücün yok. Ama kibri dizginlemeye boş zamanın ya da gücün var.”

“İlkelerini uygularken gladyatör gibi değil, pankration sporcusu gibi olmalısın; çünkü gladyatör kullandığı kılıcı düşürür ve öldürülür, ötekinin eli ise her zaman yanındadır ve onu kullanmaktan başka bir şey yapması gerekmez.”

“Biri yanlış yaptıysa, zarar onun kendisinedir. Ama belki de yanlış yapmamıştır.”

“Şöhreti seven, başkasının etkinliğini kendi iyiliği sayar; zevki seven, kendi duyumlarını; anlayış sahibi olan ise kendi eylemlerini kendi iyiliği sayar.”

“Sonunda şunu kavra: İçinde, türlü tutkulara yol açan ve seni adeta iplerinden çeken şeylerden daha iyi ve daha tanrısal bir şey var.”

“İnsanlar ne tuhaf davranıyor. Kendileriyle aynı zamanda ve bir arada yaşayanları övmezler; ama gelecek kuşaklarca, hiç görmedikleri ve hiç görmeyecekleri insanlarca övülmeye büyük değer verirler.”

“Yardım almaktan utanma; çünkü senin işin, bir kente saldıran bir asker gibi görevini yerine getirmektir.”

“Her şeyi doğru ilkelere göre yapmayı başaramadığında bıkma, cesaretini yitirme, hoşnutsuzluğa düşme.”

“Seni sözünden dönmeye, öz saygını yitirmeye, herhangi birinden nefret etmeye, kuşkulanmaya, lanet etmeye, ikiyüzlülük etmeye, duvarlar ve perdeler gerektiren bir şeyi arzulamaya zorlayacak hiçbir şeyi asla kendin için yararlı sayma.”

“Bitişiğindeki daldan kesilen bir dal, zorunlu olarak bütün ağaçtan da kesilmiş olur. İnsan da böyledir: Bir başka insandan ayrıldığında bütün toplumdan kopmuş olur.”

“Kendine, ilk izlenimlerin bildirdiğinden fazlasını söyleme. Diyelim ki birinin senin hakkında kötü konuştuğu sana bildirildi. Bildirilen budur; ama zarar gördüğün, o bildirilmedi.”

“Yakında, çok yakında kül ya da bir iskelet olacaksın; ya bir ad olarak kalacaksın ya da ad bile olmayacaksın; ama ad dediğin ses ve yankıdır.”

“Çünkü dış gösteriş aklı müthiş bir biçimde saptırır; zahmetine değer şeylerle uğraştığından en emin olduğun anda seni en çok o aldatır.”

“Gemiye bindin, yolculuğu yaptın, kıyıya vardın; in gemiden.”

“Yeni hiçbir şey yok: Her şey hem tanıdık hem de kısa ömürlüdür.”

“Senin sanatın ne? İyi olmak.”

“Ne bir zavallı gibi çalış ne de acınmak ya da beğenilmek isteyen biri gibi.”

“Her saat üç kez kendine lanet eden biri tarafından övülmek mi istiyorsun? Kendinden hoşnut olmayan birini hoşnut etmek mi istersin?”

“İnsanlık dışı olanlara karşı, onların insanlara duyduğunu duymamaya dikkat et.”

“Başına gelen dış şeyler dikkatini mi dağıtıyor? Kendine yeni ve iyi bir şey öğrenmek için zaman tanı ve oradan oraya savrulmayı bırak.”

“Öğrendiğin sanatı, ne kadar basit olursa olsun, sev ve onunla yetin.”

“Düşün ki sen çatlasan bile insanlar yine aynı şeyleri yapacaklar.”

“İmgelemi sil; arzuyu dizginle; isteği söndür; yönetici ilkeyi kendi denetiminde tut.”

“Öyleyse acele etmeliyiz; yalnızca her gün ölüme daha çok yaklaştığımız için değil, şeyleri kavrayışımız ve anlayışımız daha önce sona erdiği için de.”

“Doğru yoldan gidebilir, doğru biçimde düşünüp davranabilirsen hayatını kesintisiz bir mutluluk akışı içinde geçirebilirsin.”

“Şeyler hakkında, sana haksızlık edenin kanısını ya da senin taşımanı istediği kanıyı taşıma; onları gerçekte oldukları gibi gör.”

“Peki insana yol gösterebilecek olan nedir? Tek bir şey, yalnızca tek bir şey: felsefe.”

“Doğru ilkelerle yoğrulmuş biri için, kederden ve korkudan uzak olması gerektiğini ona hatırlatmaya en kısa öğüt bile yeter, sıradan herhangi bir öğüt de.”

“Her acıda şu düşünce aklında olsun: Bunda onursuzluk yoktur, acı yönetici ilkeyi daha kötü de kılmaz.”

“Her şeyde akla uyan kişi aynı anda hem dingin hem etkindir; aynı zamanda da neşeli ve soğukkanlıdır.”

“Yalanın, ikiyüzlülüğün, lüksün ve kibrin tadına hiç bakmadan insanlar arasından ayrılmak, insanın en mutlu kısmeti olurdu.”

“Şu anda ruhumu ne için kullanıyorum? Her fırsatta kendime bu soruyu sormalıyım.”

“Hayatta olup biten herhangi bir şeye şaşıran kişi ne gülünçtür ve ne kadar yabancıdır.”

“On bin yıl yaşayacakmışsın gibi davranma. Ölüm başının üzerinde asılı duruyor. Yaşadığın sürece, elindeyken iyi ol.”

“Felsefe yapmaya, şu anda içinde bulunduğun hayat koşulu kadar elverişli başka bir koşul olmadığı ne kadar da açık görünüyor.”

“Kayıp, değişimden başka bir şey değildir.”

“Kendime acı vermem bana yakışmaz; çünkü başkasına bile hiçbir zaman kasıtlı olarak acı vermedim.”

“Başkasının zihninden geçenlere dikkat etmediği için mutsuz olan biri pek görülmemiştir; ama kendi zihninin hareketlerine dikkat etmeyenler zorunlu olarak mutsuz olurlar.”

“Beden, ruh, akıl: Bedene duyumlar, ruha istekler, akla ilkeler aittir.”

“Hiçbir eylem amaçsız yapılmasın, sanatın kusursuz ilkelerine uygun olmayan bir biçimde de yapılmasın.”

“Evren dönüşümdür; hayat kanıdır.”

“Oradan oraya savrulma; her hareketinde adaleti gözet ve her izlenim karşısında kavrama ya da anlama yetini koru.”

“Her şey yalnızca bir günlüktür: hem hatırlayan hem de hatırlanan.”

“İnsanların yönetici ilkelerini incele, bilgelerinkini bile: Ne tür şeylerden kaçınıyorlar, ne tür şeylerin peşinden gidiyorlar.”

“Bu başıma geldiği için mutsuzum. Hayır, öyle değil: Bu başıma gelmiş olsa da mutluyum, çünkü acıdan uzak kalmayı sürdürüyorum; ne şimdiki durum beni eziyor ne de gelecekten korkuyorum.”

“Sıkıntı veren ya da uygunsuz her izlenimi geri itmek, silip atmak ve hemen tam bir dinginliğe kavuşmak ne kolaydır.”

“Akıl ve akıl yürütme sanatı (felsefe), kendilerine ve kendi işlerine yeten güçlerdir.”

“Evrende en iyi olana saygı duy; bu da her şeyi kullanan ve her şeyi yöneten şeydir.”

“Var olan ve meydana gelen şeylerin ne büyük bir hızla geçip gittiğini ve kaybolduğunu sık sık düşün.”

“Evrenin aklı toplumsaldır.”

“Var olan her şey çok geçmeden değişir: Ya buhara dönüşür, eğer gerçekten bütün töz tekse, ya da dağılıp gider.”

“Tek bir şeyden hoşnutluk duy ve onda huzur bul: Tanrı’yı düşünerek bir toplumsal eylemden bir başka toplumsal eyleme geçmekten.”

“Biri beni ikna edip doğru düşünmediğimi ya da doğru davranmadığımı gösterebilirse, seve seve değişirim; çünkü ben, hiç kimsenin ondan zarar görmediği hakikati ararım.”

“Ölüm, duyular yoluyla gelen izlenimlerin, istekleri harekete geçiren iplerin çekilişinin, düşüncenin akıl yürüten devinimlerinin ve tene hizmetin sona ermesidir.”

“Tanrılara saygı göster, insanlara yardım et.”

“Asya ve Avrupa evrenin köşeleridir; bütün deniz evrende bir damla, Athos evrenin küçük bir keseği; şimdiki zamanın tümü sonsuzlukta bir noktadır.”

“Evrendeki her şeyin birbirine bağlılığını ve birbirleriyle ilişkisini sık sık düşün.”

“Zaman her şeyi ne çabuk örtecek ve şimdiden ne çok şeyi örttü.”

“Her şey birbirine örülüdür ve bu bağ kutsaldır; başka hiçbir şeyle bağı olmayan bir şey neredeyse yoktur.”

“Akıl sahibi canlı için aynı eylem hem doğaya hem akla uygundur.”

“Yönetici ilke kendini tedirgin etmez; yani kendini korkutmaz, kendine acı vermez.”

“Akla dayanan yönetici ilkenin doğası şudur: Adil olanı yaptığında kendinden hoşnut olur ve böylece dinginliği sağlar.”

“Ölüm üzerine: İster dağılma, ister atomlara ayrışma, ister yok oluş olsun, ölüm ya bir sönüş ya da bir değişimdir.”

“Acı üzerine: Dayanılmaz olan acı bizi alıp götürür; uzun süren acı ise dayanılabilir olandır; zihin kendi içine çekilerek kendi dinginliğini korur ve yönetici ilke bundan daha kötü olmaz.”

“Yaşama sanatı, ani ve beklenmedik saldırıları karşılamak için hazır ve sağlam durması gerektiği bakımından, dansçının sanatından çok güreşçinin sanatına benzer.”

“Her şey değişimdir, yine de yeni hiçbir şeyden korkmamız gerekmez.”

“Acı ya beden için bir kötülüktür — o zaman beden onun hakkında ne düşündüğünü söylesin — ya da ruh için; ama kendi huzurunu ve dinginliğini korumak, acının bir kötülük olduğunu düşünmemek ruhun elindedir.”

“Hem senatoda hem de kim olursa olsun herkese uygun biçimde, yapmacıklık olmadan konuş: Sade bir dil kullan.”

“Zenginliği ya da refahı kibirlenmeden kabul et; onu bırakmaya da hazır ol.”

“Akıl sahibi canlının yapısında adalete karşı koyan bir erdem görmüyorum; ama zevk düşkünlüğüne karşı koyan bir erdem görüyorum: o da ölçülülüktür.”

“Genel olarak kötülük evrene hiçbir zarar vermez; özel olarak da bir insanın kötülüğü bir başkasına zarar vermez.”

“İnsan da, Tanrı da, evren de meyve verir; her biri onu kendi mevsiminde verir.”

“Akıl sahibi toplumsal canlının kötülüğü de iyiliği de edilgenlikte değil etkinlikte yatar; tıpkı erdeminin ve erdemsizliğinin edilgenlikte değil etkinlikte yatması gibi.”

“Yakında toprak hepimizi örtecek; sonra toprak da değişecek, değişimden doğan şeyler de sonsuza dek değişmeyi sürdürecek, onlar da yine sonsuza dek.”

“Evrensel neden bir kış seli gibidir: Her şeyi önüne katıp götürür.”

“Biri yanılıyorsa ona nazikçe öğret ve hatasını göster.”

“Sanattan aşağı olan hiçbir doğa yoktur; çünkü sanatlar şeylerin doğasını taklit eder.”

“İnsanlar birbirlerini hor görür ve birbirlerine yaltaklanırlar; birbirlerinden üstün olmak ister, birbirlerinin önünde eğilirler.”

“Ölüm yakasına yapıştığında insanın hem beden hem ruh bakımından nasıl bir durumda olması gerektiğini düşün; hayatın kısalığını, geçmiş ve gelecek zamanın sınırsız uçurumunu, bütün maddenin cılızlığını düşün.”

“Şeylerin kendi içinde ne olduğunu gör; onları madde, biçim ve amaç olarak ayır.”

“Biri yanlış yapmış gibi göründüğünde, de ki: Bunun yanlış bir eylem olup olmadığını nereden bileyim?”

“Doğru değilse yapma; gerçek değilse söyleme.”

“Her zaman kısa yoldan koş; kısa yol da doğal olandır: Buna göre her şeyi en sağlam akla uygun biçimde söyle ve yap.”

“Dil şaklatmalarına da değer vermemeliyiz; çünkü kalabalıktan gelen övgü bir dil şaklatmasıdır.”

“Beni tek bir şey kaygılandırır: insanın yapısının izin vermediği bir şeyi ya da izin vermediği bir biçimde ya da şimdi izin vermediği bir şeyi yapmam.”

“Bir başkası rakibini yere sermekte daha usta olabilir; ama ne daha toplumsaldır, ne daha alçak gönüllü, ne başa gelen her şeyi karşılamaya daha iyi eğitilmiş, ne de komşularının kusurlarına karşı daha anlayışlı.”

“Öyleyse toprak cinsinden hiçbir şeye değmeyen toprak cinsinden bir şey, öteki insanlardan büsbütün ayrılmış bir insandan daha kolay bulunur.”

“Hiç kimse o kadar talihli değildir ki ölürken başında, olacak olandan hoşnut olan birileri bulunmasın.”

“İnsanın, Tanrı’nın onaylayacağı şeyler dışında hiçbir şey yapmamak ve Tanrı’nın ona verebileceği her şeyi kabul etmek için ne büyük bir gücü var.”

“Doğaya uygun olarak gerçekleşen şeyler için tanrıları suçlamamalıyız, çünkü onlar isteyerek de istemeyerek de hiçbir yanlış yapmazlar; insanları da suçlamamalıyız, çünkü onlar ancak istemeyerek yanlış yaparlar.”

“İçine bak. İyinin pınarı içtedir ve sen hep kazarsan, o da hep kaynayıp fışkıracaktır.”

“Ahlaki karakterin yetkinliği şundadır: Her günü sonuncusuymuş gibi geçirmek, ne şiddetle coşmak ne uyuşuk kalmak ne de ikiyüzlülük etmek.”

“Taşıdığın kanıyı ortadan kaldır, o zaman ‘Zarar gördüm’ yakınması da ortadan kalkar. ‘Zarar gördüm’ yakınmasını ortadan kaldır, zarar da ortadan kalkar.”

“Burada çok değerli olan bir şey var: Hayatını hakikat ve adalet içinde geçirmek, yalancılara ve adaletsiz insanlara karşı bile iyi niyetli bir tutum taşıyarak.”

“Düşüncelerini ortak yarara dönük bir amaca yöneltmediğin zaman, hayatının geri kalanını başkaları hakkındaki düşüncelerle boşa harcama.”

“Antoninus olarak şehrim ve vatanım Roma’dır, ama insan olarak dünyadır.”

“Mutlu bir hayat yaşamak için gerçekten pek az şey gerekir.”