Stoiq
Λήψη

Επίκτητος Αποφθέγματα

«Είναι πράξη ανθρώπου απαίδευτου να κατηγορεί τους άλλους για τη δική του κακή κατάσταση· πράξη εκείνου που έχει αρχίσει να μορφώνεται, να ρίχνει την ευθύνη στον εαυτό του· και εκείνου που έχει ολοκληρώσει τη μόρφωσή του, να μην κατηγορεί ούτε άλλον ούτε τον εαυτό του.»
«Θυμήσου ότι δεν σε προσβάλλει εκείνος που σε βρίζει ή σε χτυπά, αλλά η γνώμη σου ότι αυτά είναι προσβλητικά. Όταν λοιπόν κάποιος σε εκνευρίζει, να ξέρεις ότι η δική σου γνώμη είναι εκείνη που σε εκνεύρισε.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 20)
«Η κατάσταση και το γνώρισμα του απαίδευτου ανθρώπου είναι αυτό: ποτέ δεν περιμένει από τον εαυτό του ούτε κέρδος (όφελος) ούτε βλάβη, αλλά από τα εξωτερικά πράγματα. Η κατάσταση και το γνώρισμα του φιλοσόφου είναι αυτό: περιμένει κάθε όφελος και κάθε βλάβη από τον εαυτό του.»
«Κάποια πράγματα εξαρτώνται από εμάς, και άλλα όχι.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 1)
«Και όσα εξαρτώνται από εμάς είναι από τη φύση τους ελεύθερα, δεν υπόκεινται σε περιορισμό ή εμπόδιο· όσα όμως δεν εξαρτώνται από εμάς είναι αδύναμα, δουλικά, υπόκεινται σε περιορισμό, εξαρτώνται από άλλους.»
«Τους ανθρώπους δεν τους ταράζουν τα πράγματα που συμβαίνουν, αλλά οι γνώμες για τα πράγματα· για παράδειγμα, ο θάνατος δεν είναι τίποτα τρομερό, γιατί αν ήταν, θα είχε φανεί τέτοιος και στον Σωκράτη· γιατί η γνώμη για τον θάνατο ότι είναι τρομερός, αυτή είναι το τρομερό.»
«Όποιος λοιπόν θέλει να είναι ελεύθερος, ας μη θέλει τίποτα και ας μην αποφεύγει τίποτα που εξαρτάται από άλλους: αν δεν τηρεί αυτόν τον κανόνα, αναγκαστικά θα είναι δούλος.»
«Γιατί αυτό είναι το καθήκον σου: να παίζεις καλά τον ρόλο που σου δόθηκε· η επιλογή όμως του ρόλου ανήκει σε άλλον.»
«Μπορείς να είσαι ανίκητος, αν δεν μπαίνεις σε κανέναν αγώνα όπου η νίκη δεν εξαρτάται από σένα.»
«Γιατί αν η φύση του αγαθού εξαρτάται από εμάς, ούτε ο φθόνος ούτε η ζήλια θα έχουν θέση μέσα μας.»
«Και θυμήσου ότι, αν μείνεις πιστός στις ίδιες αρχές, εκείνοι που πρώτα σε περιγελούσαν θα σε θαυμάσουν αργότερα· αν όμως σε καταβάλουν, θα προκαλέσεις στον εαυτό σου διπλό εμπαιγμό.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 22)
«Και ποιος μπορεί να δώσει σε άλλον αυτό που δεν έχει ο ίδιος;»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 24)
«Αν μπορώ να αποκτήσω χρήματα και συγχρόνως να μείνω σεμνός και πιστός και μεγαλόψυχος, δείξε μου τον δρόμο, και θα τα αποκτήσω.»
«Σε κάθε πράξη να εξετάζεις όσα προηγούνται και όσα ακολουθούν· κι έτσι να προχωράς στην πράξη.»
«Γιατί διαφορετικοί άνθρωποι είναι πλασμένοι από τη φύση για διαφορετικά πράγματα.»
«Είναι λοιπόν αδύνατο για κάποιον που νομίζει ότι βλάπτεται να χαίρεται με αυτό που θεωρεί αιτία της βλάβης, όπως είναι επίσης αδύνατο να ευχαριστιέται με την ίδια τη βλάβη.»
«Όρισε αμέσως για τον εαυτό σου έναν χαρακτήρα και ένα πρότυπο, που θα τα τηρείς και όταν είσαι μόνος και όταν συναναστρέφεσαι ανθρώπους.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 33)
«Και η σιωπή ας είναι ο γενικός κανόνας, ή ας λέγονται μόνο τα αναγκαία, και με λίγα λόγια.»
«Όταν πρόκειται να συναντήσεις κάποιον, και ιδιαίτερα κάποιον από εκείνους που θεωρούνται ανώτερης θέσης, φέρε στον νου σου τι θα έκανε ο Σωκράτης ή ο Ζήνων σε τέτοιες περιστάσεις, και δεν θα δυσκολευτείς να χειριστείς σωστά την περίσταση.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 33)
«Γιατί, αν δεν είναι σωστό να το κάνεις, απόφυγε να το κάνεις· αν όμως είναι σωστό, γιατί φοβάσαι εκείνους που θα σε κατακρίνουν άδικα;»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 35)
«Όπως, όταν περπατάς, προσέχεις να μην πατήσεις καρφί ή να μη στραμπουλήξεις το πόδι σου, έτσι πρόσεχε να μη βλάψεις το δικό σου ηγεμονικό· κι αν τηρούμε αυτόν τον κανόνα σε κάθε πράξη, θα την αναλαμβάνουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια.»
«Αυτοί οι συλλογισμοί δεν στέκουν: είμαι πλουσιότερος από σένα, άρα είμαι καλύτερος από σένα· είμαι πιο εύγλωττος από σένα, άρα είμαι καλύτερος από σένα.»
«Κι όταν κάποιος σου πει ότι δεν ξέρεις τίποτα, κι εσύ δεν πειραχτείς, τότε να είσαι βέβαιος ότι έχεις αρχίσει το έργο (της φιλοσοφίας).»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 46)
«Και ό,τι κι αν πει κάποιος για σένα, μην του δίνεις σημασία· γιατί αυτό δεν είναι δική σου υπόθεση.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 50)
«Κι αν σου παρουσιαστεί κάτι κοπιαστικό ή ευχάριστο ή ένδοξο ή άδοξο, θυμήσου ότι τώρα είναι ο αγώνας, τώρα είναι οι Ολυμπιακοί αγώνες, και δεν μπορούν να αναβληθούν· και ότι από μία ήττα και μία υποχώρηση εξαρτάται αν η πρόοδος θα χαθεί ή θα διατηρηθεί.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 50)
«Η αρρώστια είναι εμπόδιο για το σώμα, όχι όμως για την προαίρεση, εκτός αν το θελήσει η ίδια η προαίρεση. Η χωλότητα είναι εμπόδιο για το πόδι, όχι όμως για την προαίρεση.»
«Ποτέ μη λες τον εαυτό σου φιλόσοφο, και μη μιλάς πολύ ανάμεσα στους απαίδευτους για θεωρήματα (φιλοσοφικούς κανόνες, παραγγέλματα)· αλλά κάνε ό,τι απορρέει από αυτά. Για παράδειγμα, σε ένα δείπνο μη λες πώς πρέπει να τρώει ο άνθρωπος, αλλά φάε όπως πρέπει να τρως.»
«Με λίγα λόγια, αν παρατηρήσουμε, θα βρούμε ότι το ανθρώπινο ζώο τίποτα δεν το πονά τόσο όσο το παράλογο· και, αντίθετα, τίποτα δεν το ελκύει τόσο όσο το λογικό.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 2)
«Ο ταύρος όμως δεν γίνεται ξαφνικά, ούτε ο γενναίος άνθρωπος· πρέπει να ασκούμαστε τον χειμώνα για την εκστρατεία του καλοκαιριού, και να μην ορμάμε απερίσκεπτα σε ό,τι δεν μας αφορά.»
«Αν κάποιος μπορούσε να συγκατατεθεί όπως πρέπει σε αυτή τη διδασκαλία, ότι όλοι μας προερχόμαστε από τον Θεό με ξεχωριστό τρόπο και ότι ο Θεός είναι πατέρας και των ανθρώπων και των θεών, νομίζω ότι ποτέ δεν θα έκανε ταπεινές ή ποταπές σκέψεις για τον εαυτό του.»
«Αν λοιπόν η αρετή υπόσχεται καλή τύχη και γαλήνη και ευτυχία, σίγουρα και η πρόοδος προς την αρετή είναι πρόοδος προς καθένα από αυτά.»
«Από καθετί που υπάρχει ή συμβαίνει στον κόσμο είναι εύκολο να επαινέσει κανείς την Πρόνοια, αν έχει αυτές τις δύο ιδιότητες: την ικανότητα να βλέπει τι ανήκει και τι συμβαίνει σε όλα τα πρόσωπα και τα πράγματα, και μια ευγνώμονα διάθεση.»
«Και γιατί να ανησυχώ για οτιδήποτε μπορεί να συμβεί, αν έχω μεγαλοψυχία;»
«Κι όμως, θα σου δείξω ότι έχεις δυνάμεις και μέσα για μεγαλοψυχία και θάρρος· εσύ όμως δείξε μου ποιες δυνάμεις έχεις για να επικρίνεις και να κατηγορείς.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 6)
«Γιατί ποιος είναι ο σκοπός του συλλογισμού; Να θεμελιώνουμε τις αληθινές προτάσεις, να απορρίπτουμε τις ψευδείς, να μη δίνουμε τη συγκατάθεσή μας σε όσες δεν είναι σαφείς.»
«Γιατί είμαστε ακόμη νωθροί και αμελείς και οκνηροί, και γιατί ψάχνουμε προφάσεις για να μην κοπιάζουμε και να μην αγρυπνούμε καλλιεργώντας τον λόγο μας;»
«Εμείς όμως σκεφτόμαστε τον εαυτό μας σαν να ήμασταν μόνο στομάχια και έντερα και γεννητικά όργανα· φοβόμαστε, επιθυμούμε· κολακεύουμε όσους μπορούν να μας βοηθήσουν σε αυτά, και τους φοβόμαστε κιόλας.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 9)
«Ό,τι λοιπόν ανακαλύψουμε ότι είναι ταυτόχρονα στοργικό και σύμφωνο με τον λόγο, αυτό το δηλώνουμε με βεβαιότητα σωστό και καλό.»
«Και με μια λέξη, ούτε ο θάνατος ούτε η εξορία ούτε ο πόνος ούτε τίποτα παρόμοιο είναι η αιτία για να κάνουμε ή να μην κάνουμε κάτι· αλλά οι δικές μας γνώμες και οι βουλήσεις μας (δόγματα).»
«Γιατί ελεύθερος είναι εκείνος στον οποίο όλα συμβαίνουν σύμφωνα με τη θέλησή του, και τον οποίο κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει.»
«Δεν θα είχε καμία αξία να ξέρει κανείς οτιδήποτε, αν η γνώση προσαρμοζόταν στο καπρίτσιο του καθενός.»
«Όπου βρίσκεται κανείς παρά τη θέλησή του, εκεί βρίσκεται στη φυλακή.»
«Γιατί το μέγεθος της διάνοιας δεν μετριέται ούτε με το μήκος ούτε με το ύψος, αλλά με τις σκέψεις.»
«Δεν ευχαριστείς μάλλον τους θεούς που σου επέτρεψαν να είσαι πάνω από όσα δεν τα έκαναν να εξαρτώνται από σένα, και σε έκαναν υπεύθυνο μόνο για όσα εξαρτώνται από σένα;»
«Αν όμως σε έβαλαν σε μια τέτοια ανώτερη θέση, θα κάνεις αμέσως τον εαυτό σου τύραννο; Δεν θα θυμηθείς ποιος είσαι και ποιους κυβερνάς;»
«Όταν λοιπόν κλείσεις τις πόρτες και κάνεις σκοτάδι μέσα, θυμήσου να μη λες ποτέ ότι είσαι μόνος, γιατί δεν είσαι· ο Θεός είναι μέσα, και το πνεύμα που σε φυλάει είναι μέσα· και τι ανάγκη έχουν αυτοί από φως για να δουν τι κάνεις;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 14)
«Μπορεί κανείς να σε εμποδίσει να συγκατατεθείς στην αλήθεια; Κανείς δεν μπορεί.»
«Αλλά, θα αντιτείνεις: “Αν μου βάλεις μπροστά τον φόβο του θανάτου, τότε με εξαναγκάζεις”. Όχι, δεν σε εξαναγκάζει αυτό που σου βάζουν μπροστά, αλλά η γνώμη σου ότι είναι καλύτερο να κάνεις το τάδε ή το δείνα παρά να πεθάνεις.»
«Αν όμως η μεγαλύτερη βλάβη είναι η στέρηση των σπουδαιότερων πραγμάτων, και το σπουδαιότερο πράγμα σε κάθε άνθρωπο είναι η προαίρεση ή η επιλογή όπως πρέπει να είναι, και κάποιος έχει στερηθεί αυτή την προαίρεση, γιατί οργίζεσαι κι εσύ μαζί του;»
«Μη θαυμάζεις τα ρούχα σου, και τότε δεν θα θυμώνεις με τον κλέφτη.»
«Γι’ αυτό πρέπει να ασκούμαστε στα μικρά πράγματα, και ξεκινώντας από αυτά να προχωρούμε στα μεγαλύτερα.»
«Αν κάποιος έχει κάποια ανωτερότητα, ή νομίζει ότι έχει, ενώ δεν έχει, ένας τέτοιος άνθρωπος, αν είναι απαίδευτος, αναγκαστικά θα φουσκώσει από έπαρση εξαιτίας της.»
«Γιατί, στην πραγματικότητα, ευχαριστούμε τους θεούς για εκείνα στα οποία τοποθετούμε το αγαθό μας.»
«Γι’ αυτό το κύριο και πρώτο έργο του φιλοσόφου είναι να εξετάζει τις εντυπώσεις, να τις διακρίνει και να μη δέχεται καμία χωρίς εξέταση.»
«Όταν όμως πρόκειται για το δύστυχο ηγεμονικό μας, χασμουριόμαστε και κοιμόμαστε και δεχόμαστε απρόσεκτα κάθε εντύπωση, γιατί η βλάβη δεν γίνεται αντιληπτή.»
«Οι περισσότεροι από εμάς φοβόμαστε τη νέκρωση του σώματος και θα επινοούσαμε κάθε μέσο για να την αποφύγουμε, αλλά δεν νοιαζόμαστε για τη νέκρωση της ψυχής.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 5)
«Τι το παράξενο λοιπόν αν και στη φιλοσοφία πολλά πράγματα που είναι αληθινά φαίνονται παράδοξα στους άπειρους;»
«Αυτή λοιπόν είναι η αρχή της φιλοσοφίας: να αντιληφθεί ο άνθρωπος σε ποια κατάσταση βρίσκεται το ηγεμονικό του· γιατί όταν κάποιος ξέρει ότι είναι αδύναμο, τότε δεν θα το χρησιμοποιήσει για τα πιο δύσκολα πράγματα.»
«Γιατί η πηγή της ψυχικής ταραχής είναι αυτή: να επιθυμείς κάτι που δεν συμβαίνει.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 27)
«Ο άνθρωπος όμως αγόρασε το λυχνάρι σε αυτή την τιμή: για ένα λυχνάρι έγινε κλέφτης, άπιστος, και σαν άγριο θηρίο.»
«Κι εσύ λοιπόν, όταν δεν μπορείς να κάνεις κάποιον να αλλάξει γνώμη, να είσαι βέβαιος ότι είναι παιδί, και χειροκρότα μαζί του· κι αν δεν θέλεις να το κάνεις αυτό, σώπα.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 29)
«Είναι μήπως η ελευθερία κάτι άλλο από τη δυνατότητα να ζούμε όπως επιλέγουμε;»
«Αν επιλέξεις να είσαι σεμνός και πιστός, ποιος δεν θα σου το επιτρέψει;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 2)
«Τα ίδια τα πράγματα (τα υλικά) είναι αδιάφορα· η χρήση τους όμως δεν είναι αδιάφορη.»
«Όπου μπορούν να με εμποδίσουν και να με εξαναγκάσουν, η απόκτηση αυτών των πραγμάτων δεν εξαρτάται από μένα, ούτε είναι καλή ή κακή· η χρήση όμως είναι ή κακή ή καλή, και η χρήση εξαρτάται από μένα.»
«Έτσι οι σεμνές πράξεις διατηρούν τον σεμνό άνθρωπο, και οι αδιάντροπες τον καταστρέφουν· και οι πράξεις πίστης διατηρούν τον πιστό άνθρωπο, και οι αντίθετες πράξεις τον καταστρέφουν.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 9)
«Έτσι τα πράγματα δοκιμάζονται και ζυγίζονται όταν οι κανόνες είναι έτοιμοι. Και το να φιλοσοφείς είναι αυτό: να εξετάζεις και να επιβεβαιώνεις τους κανόνες· και ύστερα, όταν τους ξέρεις, να τους χρησιμοποιείς είναι πράξη ανθρώπου σοφού και καλού.»
«Αν όμως βάλεις σάπιο και ετοιμόρροπο θεμέλιο, δεν θα πέσει το άθλιο κτισματάκι σου πιο γρήγορα όσο περισσότερα και πιο γερά υλικά βάζεις από πάνω;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 15)
«Δώσε μου έναν άνθρωπο που νοιάζεται για το πώς θα κάνει κάτι, όχι για το αν θα αποκτήσει κάτι, αλλά που νοιάζεται για τη δική του δραστηριότητα.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 16)
«Γι’ αυτό, από έλλειψη πειθαρχίας, προσθέτουμε πάντα κάτι στην εντύπωση και παρουσιάζουμε τα πράγματα μεγαλύτερα απ’ ό,τι είναι.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 16)
«Γενικά λοιπόν, αν θέλεις να κάνεις κάτι συνήθεια, να το κάνεις· αν δεν θέλεις να γίνει συνήθεια, μην το κάνεις, αλλά συνήθισε να κάνεις κάτι άλλο στη θέση του.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 18)
«Γιατί αφαίρεσε τον φόβο του θανάτου, και φαντάσου όσες βροντές και αστραπές θέλεις, και θα μάθεις τι νηνεμία και ηρεμία υπάρχει στο ηγεμονικό.»
«Έχω άραγε την επίγνωση, που πρέπει να έχει όποιος δεν ξέρει τίποτα, ότι δεν ξέρω τίποτα;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 21)
«Γιατί, γενικά – μην ξεγελιέσαι – κάθε ζώο με τίποτα δεν είναι τόσο δεμένο όσο με το δικό του συμφέρον.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 22)
«Γιατί το ηγεμονικό ενός κακού ανθρώπου δεν είναι αξιόπιστο· είναι ασταθές, δεν έχει κανέναν σίγουρο κανόνα που να το κατευθύνει, και κάθε φορά το κυριεύουν άλλες εντυπώσεις.»
«Υπάρχει λοιπόν τέχνη και στο να ακούς, όπως υπάρχει και στο να μιλάς;»
«Κάθε σφάλμα περιέχει αντίφαση: γιατί, αφού αυτός που σφάλλει δεν θέλει να σφάλλει, αλλά να πράττει σωστά, είναι φανερό ότι δεν κάνει αυτό που θέλει.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 26)
«Η ψυχή είναι σαν ένα δοχείο με νερό. Οι εντυπώσεις είναι σαν την αχτίδα του φωτός που πέφτει πάνω στο νερό. Όταν το νερό κινείται, φαίνεται πως κινείται κι η αχτίδα, όμως δεν κινείται.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 3)
«Κυβέρνησέ μας σαν λογικά ζώα: δείξε μας τι μας ωφελεί, και θα το ακολουθήσουμε· δείξε μας τι δεν μας ωφελεί, και θα απομακρυνθούμε από αυτό.»
«Γιατί για κάθε άνθρωπο αιτία των πράξεών του είναι η γνώμη.»
«Ας εξετάσουμε ο ένας τον άλλον: αν έχω κάποια κακή γνώμη, αφαίρεσέ την· αν έχεις εσύ κάποια, φανέρωσέ την.»
«Έχεις σκεύη από χρυσάφι· ο λόγος σου όμως, οι γνώμες σου, οι συγκαταθέσεις σου, οι κινήσεις σου (οι επιδιώξεις σου), οι επιθυμίες σου είναι από πηλό.»
«Θα γίνει ο κόσμος άνω κάτω όταν θα είσαι νεκρός;»
«Δεν είναι κατάλληλο για άσκηση καθετί δύσκολο και επικίνδυνο· κατάλληλο είναι ό,τι συμβάλλει στην επίτευξη αυτού που μας έχει τεθεί ως σκοπός.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 12)
«Ασκήσου, άνθρωπε, αν είσαι ευερέθιστος, να υπομένεις όταν σε βρίζουν, να μη θίγεσαι όταν σε ατιμάζουν.»
«Παρ’ όλα αυτά, ο άνθρωπος πρέπει να είναι κατά κάποιον τρόπο προετοιμασμένος και γι’ αυτό (το να είναι μόνος): να μπορεί να αρκεί στον εαυτό του και να είναι ο σύντροφος του εαυτού του.»
«Κάθε μεγάλη δύναμη (ικανότητα) είναι επικίνδυνη για τους αρχάριους.»
«Πρέπει να ξεριζώσεις από τους ανθρώπους αυτά τα δύο: την αλαζονεία (την υπεροψία) και τη δυσπιστία. Αλαζονεία λοιπόν είναι η γνώμη ότι δεν σου λείπει τίποτα (ότι δεν υστερείς σε τίποτα): δυσπιστία όμως είναι η γνώμη ότι δεν μπορείς να είσαι ευτυχισμένος όταν σε περιβάλλουν τόσες περιστάσεις.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 14)
«Πάψτε, σας ικετεύω στο όνομα των θεών, να θαυμάζετε τα υλικά πράγματα. Πάψτε να κάνετε τους εαυτούς σας δούλους, πρώτα των πραγμάτων κι έπειτα, εξαιτίας των πραγμάτων, δούλους εκείνων που μπορούν να σας τα δώσουν ή να σας τα πάρουν.»
«Ό,τι κι αν μου δώσεις, θα το κάνω ευτυχισμένο, τυχερό, τιμημένο, κάτι που ο άνθρωπος θα το επιζητά.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 20)
«Ο μαραγκός δεν έρχεται να πει: Ακούστε με να μιλάω για την τέχνη του μαραγκού· αλλά αφού αναλάβει να χτίσει ένα σπίτι, το φτιάχνει, και αποδεικνύει ότι ξέρει την τέχνη.»
«Γιατί καθετί που κάνουμε, αν δεν το αναφέρουμε σε κανέναν σκοπό, θα το κάνουμε μάταια· κι αν το αναφέρουμε σε λάθος σκοπό, θα αστοχήσουμε.»
«Θέλεις να κάνεις καλό ή να σε επαινέσουν;»
«Γιατί ποιος είναι καλός αν δεν ξέρει ποιος είναι; Και ποιος ξέρει τι είναι, αν ξεχνά ότι όσα έχουν γίνει είναι φθαρτά, και ότι δεν είναι δυνατόν ένας άνθρωπος να είναι πάντα μαζί με έναν άλλον;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 24)
«Δεν ξέρεις ότι ο καλός άνθρωπος δεν κάνει τίποτα για να φανεί, αλλά για να πράξει το σωστό;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 24)
«Διάλεξε λοιπόν αν θα είσαι μεγάλος πότης και ευχάριστος στους παλιούς σου συντρόφους ή νηφάλιος και δυσάρεστος σε αυτούς.»
«Αν όμως το διάβασμα δεν σου εξασφαλίζει μια ευτυχισμένη και γαλήνια ζωή, ποιο είναι το όφελός του;»
«Αν είσαι σαν λύκος, πρέπει να δαγκώσεις κι εσύ και να πετάξεις περισσότερες πέτρες. Αν όμως σκέφτεσαι τι ταιριάζει σε άνθρωπο, εξέτασε την αποθήκη σου, δες με ποιες ικανότητες ήρθες στον κόσμο.»
«Και ποιος έχει ζήσει τόσο πολύ μαζί σου όσο εσύ με τον εαυτό σου; Και ποιος έχει τόση δύναμη να σε πείσει όση έχεις εσύ να πείσεις τον εαυτό σου· και ποιος είναι πιο καλοδιάθετος και πιο κοντά σου απ’ ό,τι εσύ στον εαυτό σου;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 6)
«Πρώτα φρόντισε να μη γίνει γνωστό τι είσαι: να είσαι φιλόσοφος για τον εαυτό σου (ή, φιλοσόφησε για τον εαυτό σου) για λίγο καιρό.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 8)
«Πάλεψε με τον εαυτό σου, ξανάφερε τον εαυτό σου στην ευπρέπεια, στη σεμνότητα, στην ελευθερία.»
«Και τώρα σκέψου ότι σου εμπιστεύτηκαν το ίδιο σου το σώμα όπως ένα άλογο· πλύνε το, σκούπισέ το, φρόντισε να μη στρέφει κανείς το πρόσωπό του αλλού εξαιτίας του, να μην παραμερίζει κανείς για να το αποφύγει.»
«Υπάρχει κάποιο μέρος της ζωής που εξαιρείται, όπου η προσοχή δεν φτάνει; Γιατί θα το κάνεις (οτιδήποτε στη ζωή) χειρότερα αν προσέχεις, και καλύτερα αν δεν προσέχεις καθόλου;»
«Αν όμως με εμπιστεύεσαι πραγματικά, είναι φανερό ότι με εμπιστεύεσαι επειδή είμαι πιστός και σεμνός, όχι επειδή σου έχω πει τις υποθέσεις μου.»
«Τώρα όμως είμαι λογικό ον, και πρέπει να υμνώ τον Θεό: αυτό είναι το έργο μου· το κάνω, και δεν θα εγκαταλείψω αυτή τη θέση όσο μου επιτρέπεται να την κρατώ· και σε προτρέπω να ενωθείς μαζί μου στο ίδιο τραγούδι.»
«Και είναι καλό για σένα να ξέρεις τη δική σου προετοιμασία και δύναμη, ώστε σε εκείνα τα ζητήματα όπου δεν έχεις προετοιμαστεί να μένεις ήσυχος και να μη στενοχωριέσαι αν οι άλλοι σε ξεπερνούν.»
«Το βήμα του δικαστή και η φυλακή είναι το καθένα ένας τόπος, το ένα ψηλά και το άλλο χαμηλά· η προαίρεση όμως μπορεί να μείνει ίδια, αν επιλέξεις να την κρατήσεις ίδια και στα δύο.»
«Αν λοιπόν πρέπει να εκτεθώ σε κίνδυνο για έναν φίλο, κι αν είναι καθήκον μου ακόμη και να πεθάνω γι’ αυτόν, τι ανάγκη έχω τότε από μαντεία;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 7)
«Αυτό ήταν λοιπόν το πρώτο και κύριο γνώρισμα του Σωκράτη: να μην εκνευρίζεται ποτέ στη συζήτηση, να μη λέει ποτέ τίποτα υβριστικό, τίποτα προσβλητικό, αλλά να ανέχεται όσους τον έβριζαν και να βάζει τέλος στη διαμάχη.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 12)
«Όταν βλέπω κάποιον ανήσυχο, λέω: Τι θέλει αυτός ο άνθρωπος; Αν δεν ήθελε κάτι που δεν εξαρτάται από αυτόν, πώς θα μπορούσε να ανησυχεί;»
«Μπήκες στον κόπο να μάθεις τι είναι καλός άνθρωπος και τι κακός άνθρωπος, και πώς γίνεται κανείς το ένα ή το άλλο;»
«Κι έπειτα, αν θέλεις να είσαι ωραίος, νεαρέ, κόπιασε γι’ αυτό: για την απόκτηση της ανθρώπινης αρετής.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 1)
«Είσαι άνθρωπος· κι αυτό είναι ένα θνητό ζώο που έχει τη δύναμη να χρησιμοποιεί τις εντυπώσεις λογικά.»
«Γιατί τον άνθρωπο δεν τον δείχνει κανείς με το δάχτυλο, όπως μια πέτρα ή ένα κομμάτι ξύλο· αλλά όταν κάποιος δείχνει τις αρχές του ανθρώπου, τότε τον δείχνει ως άνθρωπο.»
«Δημόσια όμως μη διεκδικείς περισσότερα από όσα σου αναλογούν, και μην επιχειρείς να οικειοποιηθείς ό,τι ανήκει σε όλους.»
«Γιατί θέλω η αρρώστια ή ο θάνατος να με αιφνιδιάσουν την ώρα που δεν φροντίζω τίποτε άλλο παρά τη δική μου προαίρεση, για να είμαι ατάραχος, για να είμαι ανεμπόδιστος, χωρίς καταναγκασμό, και σε κατάσταση ελευθερίας.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 5)
«Μην ανακατεύεις λοιπόν πράγματα που είναι διαφορετικά, και μην περιμένεις, όταν κοπιάζεις σε ένα πράγμα, να προοδεύσεις σε άλλο.»
«Όπως ασκούμαστε απέναντι στα σοφιστικά ερωτήματα, έτσι πρέπει να ασκούμαστε καθημερινά και απέναντι στις εντυπώσεις· γιατί κι αυτές οι εντυπώσεις μάς θέτουν ερωτήματα.»
«Τώρα (πρέπει να λες), η ύλη πάνω στην οποία δουλεύω εγώ είναι η διάνοιά μου, όπως το ξύλο για τον μαραγκό, όπως τα δέρματα για τον τσαγκάρη· και η δουλειά μου είναι η σωστή χρήση των εντυπώσεων.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 22)
«Πάνω απ’ όλα όμως το ηγεμονικό του Κυνικού πρέπει να είναι πιο καθαρό από τον ήλιο· κι αν δεν είναι, αναγκαστικά θα είναι ένας πανούργος παλιάνθρωπος και ένας άνθρωπος χωρίς αρχές, αφού, ενώ ο ίδιος είναι μπλεγμένος σε κάποια κακία, θα επιπλήττει τους άλλους.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 22)
«Είναι ντροπή για σένα ό,τι δεν είναι δική σου πράξη, ό,τι δεν το προκάλεσες εσύ, ό,τι σου ήρθε κατά τύχη, όπως ένας πονοκέφαλος, όπως ένας πυρετός;»
«Οι άνθρωποι κρατούν κλεισμένα ήμερα λιοντάρια, τα ταΐζουν, κι άλλοι τα περιφέρουν μαζί τους· και ποιος θα πει ότι αυτό το λιοντάρι είναι ελεύθερο; Δεν είναι αλήθεια ότι όσο πιο άνετα ζει, τόσο περισσότερο βρίσκεται σε κατάσταση δουλείας;»
«Γιατί κανείς δεν φοβάται τον ίδιο τον Καίσαρα, αλλά φοβάται τον θάνατο, την εξορία, τη στέρηση της περιουσίας του, τη φυλακή και την ατίμωση.»
«Είναι δυνατόν όποιος επιθυμεί κάτι από όσα εξαρτώνται από άλλους να είναι ανεμπόδιστος;»
«Γιατί ο φόβος έρχεται από ό,τι περιμένεις, η λύπη όμως από ό,τι είναι παρόν.»
«Γιατί και ο καλός ηθοποιός διατηρεί τον χαρακτήρα του σταματώντας όταν πρέπει να σταματήσει, καλύτερα απ’ ό,τι όταν συνεχίζει να παίζει πέρα από τον κατάλληλο χρόνο.»
«Μην κάνεις τραγωδία το πράγμα, αλλά μίλα γι’ αυτό όπως είναι: ήρθε η ώρα η ύλη (του σώματος) να διαλυθεί στα στοιχεία από τα οποία συντέθηκε.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 7)
«Όταν λοιπόν ούτε φοβάμαι τίποτα απ’ όσα μπορεί να μου κάνει ένας τύραννος, ούτε επιθυμώ τίποτα απ’ όσα μπορεί να δώσει, γιατί εξακολουθώ να κοιτάζω με έκπληξη (με θαυμασμό);»
«Αν όμως σπάσει η χύτρα όπου μαγειρευόταν το κρέας σου, πρέπει να πεθάνεις από την πείνα, επειδή δεν έχεις τη χύτρα που είχες συνηθίσει;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 10)
«Γιατί η ελευθερία δεν κατακτιέται με την ικανοποίηση των επιθυμιών των ανθρώπων, αλλά με την εξάλειψη της επιθυμίας.»
«Οι δυσκολίες είναι εκείνες που δείχνουν τον χαρακτήρα των ανθρώπων. Γι’ αυτό, όταν σε βρει μια δύσκολη περίσταση, θυμήσου ότι είσαι σαν τον άπειρο νέο με τον οποίο παλεύει ο Θεός ο γυμναστής.»
«Ποιο είναι το πρώτο έργο του φιλοσόφου; Να πετάξει από πάνω του την οίηση: γιατί είναι αδύνατο να αρχίσει κανείς να μαθαίνει αυτό που νομίζει ότι ξέρει.»
«Κανένα μεγάλο πράγμα δεν γεννιέται ξαφνικά, όπως ούτε ένα τσαμπί σταφύλι ή ένα σύκο. Αν μου πεις τώρα: “Θέλω ένα σύκο”, θα σου απαντήσω ότι χρειάζεται χρόνος. Ας ανθίσει πρώτα, ύστερα ας βγάλει τον καρπό του κι έπειτα ας ωριμάσει.»
«Γιατί δεν είναι ο θάνατος ή ο πόνος κάτι φοβερό, αλλά ο φόβος του πόνου ή του θανάτου.»
«Κάθε συνήθεια και κάθε ικανότητα σταθεροποιείται και δυναμώνει με τις αντίστοιχες πράξεις, η ικανότητα του περπατήματος με το περπάτημα, του τρεξίματος με το τρέξιμο. Αν θέλεις να αποκτήσεις ικανότητα στο διάβασμα, διάβαζε· αν στο γράψιμο, γράφε.»
«Πρέπει να αξιοποιούμε όσο καλύτερα γίνεται όσα εξαρτώνται από εμάς, και τα υπόλοιπα να τα δεχόμαστε όπως τα δίνει η φύση.»
«Όπου κι αν πάω, θα είμαι καλά: γιατί κι εδώ δεν ήταν ο τόπος που με έκανε να είμαι καλά, αλλά οι κρίσεις μου, κι αυτές θα τις πάρω μαζί μου, γιατί κανείς δεν μπορεί να μου τις κλέψει.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 7)
«Όταν σου φέρνουν κάποια είδηση που σε ταράζει, να έχεις στον νου σου ότι καμία είδηση δεν μπορεί να αγγίξει κάτι που ανήκει στην περιοχή της προαίρεσης.»
«Γιατί δεν είμαι αθάνατος, αλλά άνθρωπος, ένα μέρος του σύμπαντος, όπως η ώρα είναι μέρος της ημέρας. Σαν την ώρα πρέπει να βρεθώ εδώ, και σαν την ώρα να περάσω.»
«Πρόσεξε ένα πράγμα, άνθρωπε· κοίτα σε ποια τιμή πουλάς την προαίρεσή σου. Αν δεν κάνεις τίποτε άλλο, μην πουλάς φτηνά την προαίρεσή σου.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 2)
«Κανένας άνθρωπος δεν είναι κύριος άλλου ανθρώπου· κύριοί του είναι μόνο ο θάνατος και η ζωή, η ηδονή και ο πόνος.»
«Όπως οι κακοί ηθοποιοί δεν μπορούν να τραγουδήσουν μόνοι, αλλά μόνο μαζί με πολλούς, έτσι και κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν να περπατήσουν μόνοι. Άνθρωπε, αν αξίζεις κάτι, πρέπει να περπατάς μόνος, να μιλάς με τον εαυτό σου και να μην κρύβεσαι μέσα στη χορωδία.»
«Τι θα ήθελες λοιπόν να κάνεις όταν σε βρει ο θάνατος; Εγώ, από τη μεριά μου, θα ήθελα να με βρει απασχολημένο με κάποιο φιλάνθρωπο έργο, όποιο κι αν είναι – κάτι ευγενές, ευεργετικό, που να προάγει το κοινό καλό.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 10)
«Αν λοιπόν θέλεις να μην είσαι οργίλος, μην τρέφεις τη συνήθεια της οργής, μη ρίχνεις λάδι στη φωτιά. Για αρχή, μείνε ήσυχος και μέτρα τις μέρες που δεν θύμωσες.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 18)
«Το να φύγεις στα ξένα είναι μια μικρή αλλαγή· ο θάνατος είναι μια μεγαλύτερη αλλαγή – από αυτό που είναι τώρα, όχι σε αυτό που δεν είναι, αλλά σε αυτό που δεν είναι τώρα.»
«Δείξε μου κάποιον που είναι άρρωστος κι όμως ευτυχισμένος, σε κίνδυνο κι όμως ευτυχισμένος, ετοιμοθάνατος κι όμως ευτυχισμένος, εξόριστος κι ευτυχισμένος, ατιμασμένος κι ευτυχισμένος.»
«Πρώτα πες στον εαυτό σου τι λογής άνθρωπος θέλεις να είσαι· κι όταν το αποφασίσεις αυτό, να πράττεις σύμφωνα με αυτό σε ό,τι κάνεις.»
«Όταν χαλαρώσεις την προσοχή σου για λίγο, μη φανταστείς ότι θα την ανακτήσεις όποτε το θελήσεις, αλλά να έχεις καλά στον νου σου ότι το σημερινό σου σφάλμα αναγκαστικά θα σε φέρει σε χειρότερη θέση για τις άλλες περιστάσεις.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 12)
«Γιατί πού αλλού υπάρχει φιλία παρά εκεί όπου υπάρχουν πίστη και τιμή, όπου οι άνθρωποι δίνουν και παίρνουν ό,τι είναι καλό, και τίποτε άλλο;»
«Μα τι καλό κερδίζει ο αθλητής από εκείνον που παλεύει μαζί του; Το μεγαλύτερο. Έτσι κι εκείνος που με βρίζει με βοηθά να προπονηθώ για τον αγώνα: με ασκεί να είμαι υπομονετικός, απαλλαγμένος από τα πάθη, πράος.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 20)
«Δύστυχε άνθρωπε, δεν σου αρκούν όσα βλέπεις κάθε μέρα; Μπορείς να δεις κάτι καλύτερο ή μεγαλύτερο από τον ήλιο, το φεγγάρι, τα αστέρια, ολόκληρη τη γη, τον ωκεανό;»
«Το πόδι μου θα το αλυσοδέσεις – ναι· την προαίρεσή μου όμως – όχι, ούτε ο Δίας δεν μπορεί να τη νικήσει.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 1)
«Δεν θα κοιτάξεις λοιπόν την πομπή και την πανήγυρη όσο σου δίνεται, κι έπειτα, όταν ο Θεός σε οδηγήσει έξω, δεν θα φύγεις με μια υπόκλιση σ’ Εκείνον και με ευχαριστίες για όσα άκουσες και είδες;»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 1)
«Θυμήσου ότι δεν είναι μόνο η επιθυμία για αξιώματα και για πλούτο που κάνει τους ανθρώπους δουλοπρεπείς και υποταγμένους σε άλλους, αλλά και η επιθυμία για ησυχία, για σχόλη, για ταξίδια και για μάθηση.»
«Αν έχανες την ικανότητά σου στη γραμματική ή στη μουσική, θα λογάριαζες την απώλεια ζημιά· αν πρόκειται να χάσεις την τιμή και την αξιοπρέπεια και την ηπιότητα, δεν το λογαριάζεις για τίποτα;»
«Η σχολή του φιλοσόφου, κύριοι, είναι ιατρείο. Πρέπει να βγαίνετε από αυτήν με πόνο, όχι με ευχαρίστηση.»
«Όποιος συναναστρέφεται συχνά άλλους ανθρώπους, είτε για κουβέντα είτε για κρασί είτε γενικά για κοινωνικούς λόγους, αναγκαστικά ή θα γίνει ο ίδιος όμοιός τους ή θα τους κάνει όμοιους με τον εαυτό του.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 16)
«Δεν θα βάλεις για αρχή αυτό το θεμέλιο – να εξετάσεις δηλαδή την απόφασή σου και να δεις αν είναι υγιής ή σαθρή, κι έπειτα να χτίσεις πάνω της τη σταθερότητά σου και την ακλόνητη αποφασιστικότητά σου;»
«Ο καλός και ευγενής άνθρωπος δεν φιλονικεί με κανέναν, και όσο μπορεί δεν αφήνει ούτε τους άλλους να φιλονικούν.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 5)
«Δεν είναι καλύτερο να σέβεσαι τον εαυτό σου παρά να είσαι πλούσιος;»
«Είναι δυνατόν να αποφύγει κανείς εντελώς το σφάλμα; Όχι, είναι αδύνατον: είναι όμως δυνατόν να έχει τον νου του διαρκώς στραμμένο στο να αποφεύγει το σφάλμα.»
«Κι όμως ανησυχούμε για το κορμάκι μας, για την περιουσιούλα μας, για το τι θα σκεφτεί ο Καίσαρας, αλλά δεν ανησυχούμε καθόλου για ό,τι υπάρχει μέσα μας.»
«Στη θεωρία είναι αρκετά εύκολο να εξετάσεις και να αναιρέσεις τους αμαθείς, στην πρακτική ζωή όμως οι άνθρωποι δεν δέχονται να δοκιμαστούν, και μισούμε εκείνον που μας εξετάζει και μας ξεσκεπάζει.»
«Ο αληθινός οδηγός όμως, όταν βρει κάποιον που έχει χάσει τον δρόμο του, τον οδηγεί στον σωστό δρόμο, αντί να τον αφήσει με μια κοροϊδία ή μια προσβολή.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 12)
«Ο άνθρωπος μπορεί να συναντήσει τον άνθρωπο όπως πρέπει μόνο όταν καταφέρει να καταλάβει τις πεποιθήσεις του και του δείξει με τη σειρά του τις δικές του.»
«Όταν βλέπεις κάποιον άλλον σε αξίωμα, αντιπαράθεσε στο αξίωμά του το γεγονός ότι εσύ δεν έχεις ανάγκη από αξίωμα: όταν βλέπεις κάποιον άλλον πλούσιο, κοίτα τι έχεις εσύ στη θέση του πλούτου.»
«Δεν θα αφήσεις λοιπόν τους άλλους στην ησυχία τους και δεν θα γίνεις εσύ ο ίδιος δάσκαλος και μαθητής του εαυτού σου;»
«Κάθε τέχνη, όταν διδάσκεται, είναι κουραστική για όποιον είναι αδέξιος και άπειρος σε αυτήν.»
«Μη ζητάς τα γεγονότα να συμβαίνουν όπως θέλεις, αλλά να θέλεις να συμβαίνουν όπως συμβαίνουν, και θα έχεις γαλήνη.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 8)
«Φρόντισε λοιπόν να αντιμετωπίζεις κάθε σκληρή εντύπωση με τα λόγια: “Δεν είσαι παρά μια εντύπωση, και καθόλου αυτό που φαίνεσαι”.»
«Αν αγαπάς ένα κανάτι, πες ότι αγαπάς ένα κανάτι· τότε δεν θα ταραχτείς αν σπάσει. Αν φιλάς το παιδί σου ή τη γυναίκα σου, πες στον εαυτό σου ότι φιλάς έναν άνθρωπο· γιατί τότε, αν τον χτυπήσει ο θάνατος, δεν θα ταραχτείς.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 3)
«Για τίποτα μη λες ποτέ: “Το έχασα”, αλλά: “Το επέστρεψα”. Πέθανε το παιδί σου; Επιστράφηκε.»
«Κάθε πράγμα έχει δύο λαβές, μία από την οποία μπορείς να το κουβαλήσεις και μία από την οποία δεν μπορείς.»
«Θυμήσου ότι είσαι ηθοποιός σε ένα θεατρικό έργο, και ο Δραματουργός αποφασίζει πώς θα είναι: αν το θέλει σύντομο, είναι σύντομο· αν μεγάλο, είναι μεγάλο.»
«Αν κάποιος σου πει ότι ο τάδε σε κακολογεί, μην απολογείσαι για όσα λέει, αλλά απάντησε: “Δεν ήξερε τα άλλα μου ελαττώματα, αλλιώς δεν θα ανέφερε μόνο αυτά”.»
«Όταν κάποιος σε κακολογεί ή σου κάνει κακό, θυμήσου ότι το κάνει ή το λέει επειδή νομίζει ότι αυτό του πρέπει. Δεν είναι δυνατόν να ακολουθήσει ό,τι φαίνεται καλό σε σένα, αλλά μόνο ό,τι φαίνεται καλό σε εκείνον.»
«Όταν φαντάζεσαι κάποια ηδονή, πρόσεξε να μη σε παρασύρει, όπως οι άλλες φαντασίες. Περίμενε λίγο και δώσε στον εαυτό σου μια ανάπαυλα. Έπειτα θυμήσου δύο πράγματα: πόσο χρόνο θα απολαύσεις την ηδονή, και πόσο χρόνο ύστερα θα μετανιώνεις και θα βρίζεις τον εαυτό σου.»
«Γι’ αυτό, η πρώτη σου προσπάθεια ας είναι να μην αφήνεις τις εντυπώσεις σου να σε παρασύρουν. Γιατί, μόλις κερδίσεις χρόνο και αναβολή, θα σου είναι ευκολότερο να κυριαρχήσεις στον εαυτό σου.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 20)
«Αν ποτέ σου συμβεί να στραφείς προς τα εξωτερικά πράγματα, ώστε να επιθυμείς να αρέσεις σε κάποιον άλλον, να ξέρεις ότι έχασες το σχέδιο της ζωής σου.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 23)
«Αν θέλεις να προοδεύσεις, πρέπει να δέχεσαι να φαίνεσαι ανόητος και αφελής στα εξωτερικά πράγματα· μη θέλεις οι άνθρωποι να νομίζουν ότι ξέρεις κάτι, κι αν κάποιοι σε θεωρήσουν σπουδαίο, μην εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου.»
«Πρέπει να είσαι ένας άνθρωπος, καλός ή κακός· πρέπει να καλλιεργείς είτε το Ηγεμονικό σου είτε τα εξωτερικά σου χαρίσματα· πρέπει να φροντίζεις είτε τον εσωτερικό σου άνθρωπο είτε τα εξωτερικά πράγματα.»
«Το σώμα κάθε ανθρώπου είναι το μέτρο της περιουσίας του, όπως το πόδι είναι το μέτρο του παπουτσιού του. Αν μείνεις σε αυτό το όριο, θα κρατήσεις το σωστό μέτρο· αν το ξεπεράσεις, αναπόφευκτα στο τέλος θα παρασυρθείς σε γκρεμό.»
«Αν κάποιος πλένεται βιαστικά, μη λες ότι πλένεται άσχημα, αλλά ότι πλένεται βιαστικά. Αν κάποιος πίνει πολύ κρασί, μη λες ότι πίνει άσχημα, αλλά ότι πίνει πολύ. Γιατί, ώσπου να διαπιστώσεις ποια κρίση τον παρακινεί, πώς ξέρεις ότι πράττει άσχημα;»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 45)
«Χύθηκε η σταγόνα του λαδιού σου; Σου έκλεψαν τη γουλιά του κρασιού σου; Πες στον εαυτό σου: “Αυτό είναι το τίμημα για την απαλλαγή από τα πάθη, αυτή είναι η τιμή για έναν ήσυχο νου”.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 12)
«Αν επιχειρήσεις να παίξεις έναν ρόλο πάνω από τις δυνάμεις σου, όχι μόνο ντροπιάζεσαι σε αυτόν, αλλά παραμελείς και τον ρόλο που θα μπορούσες να παίξεις με επιτυχία.»
«Είναι σημάδι νωθρού νου να ασχολείσαι πολύ με τις φροντίδες του σώματος, να παρατείνεις τη γυμναστική, το φαγητό, το ποτό και τις άλλες σωματικές λειτουργίες. Αυτά πρέπει να γίνονται ως δευτερεύοντα· όλη σου η προσοχή πρέπει να στρέφεται στον νου.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 41)
«Όταν υιοθετήσεις την απλή ζωή, μην υπερηφανεύεσαι γι’ αυτό, κι αν πίνεις μόνο νερό, μη λες σε κάθε ευκαιρία: “Εγώ πίνω μόνο νερό”. Κι αν ποτέ θελήσεις να ασκηθείς σκληρά, κράτα το για τον εαυτό σου και μην το επιδεικνύεις.»
«Όταν σου συμβαίνει οτιδήποτε, θυμήσου πάντα να στρέφεσαι στον εαυτό σου και να ρωτάς ποια ικανότητα έχεις για να το αντιμετωπίσεις.»
«Όταν πηγαίνεις να επισκεφθείς κάποιον μεγάλο άνθρωπο, προετοίμασε τον νου σου σκεπτόμενος ότι δεν θα τον βρεις στο σπίτι, ότι θα σε αφήσουν απ’ έξω, ότι θα σου κλείσουν την πόρτα στο πρόσωπο, ότι δεν θα σου δώσει καμία σημασία.»
«Στις συζητήσεις σου απόφευγε να αναφέρεις συχνά και υπερβολικά τις δικές σου πράξεις ή περιπέτειες· γιατί οι άλλοι δεν βρίσκουν τόση ευχαρίστηση στο να ακούνε τι σου συνέβη όση βρίσκεις εσύ στο να διηγείσαι τις περιπέτειές σου.»
«Και τι προτιμάς στ’ αλήθεια; Τα χρήματα ή έναν πιστό, σεμνό φίλο;»
«Να έχεις μπροστά στα μάτια σου μέρα με τη μέρα τον θάνατο και την εξορία και όλα όσα φαίνονται τρομερά, πάνω απ’ όλα όμως τον θάνατο, και τότε ποτέ δεν θα στρέψεις τις σκέψεις σου σε κάτι ταπεινό και ποτέ δεν θα επιθυμήσεις κάτι πέρα από το μέτρο.»
«Κι αν δεν είσαι ακόμη Σωκράτης, πρέπει ωστόσο να ζεις σαν κάποιος που θα ήθελε να γίνει ένας Σωκράτης.»
― ΕπίκτητοςΕγχειρίδιον (κεφάλαιο 51)
«Μη γελάς πολύ, ούτε με πολλά πράγματα, ούτε χωρίς μέτρο.»
«Μα όταν είσαι μόνος, πρέπει να το λες ησυχία και ελευθερία και να θεωρείς τον εαυτό σου ίσο με τους θεούς· όταν βρίσκεσαι ανάμεσα σε πολύ κόσμο, δεν πρέπει να το λες πλήθος ή όχλο ή ενόχληση, αλλά γιορτή και πανηγύρι, κι έτσι να δέχεσαι τα πάντα με ικανοποίηση.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 12)
«Αν δεν είναι πιθανό το αγαθό του σαλιγκαριού να βρίσκεται στο καβούκι του, είναι πιθανό το αγαθό του ανθρώπου να βρίσκεται στο σώμα του;»
«Όπως λυπόμαστε τους τυφλούς και τους κουτσούς, έτσι πρέπει να λυπόμαστε κι εκείνους που έχουν τυφλωθεί και σακατευτεί στις ανώτατες ηγεμονικές τους ικανότητες.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 1, κεφάλαιο 28)
«Η ουσία του καλού και του κακού βρίσκεται σε μια διάθεση της προαίρεσης.»
«Αν δεν έμαθες το μάθημά σου για να το δείξεις στην πράξη, τότε γιατί το έμαθες;»
«Γιατί από τη στιγμή που αφήνεις τα εξωτερικά πράγματα να κυριαρχήσουν σε ό,τι είναι δικό σου, καλύτερα να γίνεις δούλος και να τελειώνεις.»
«Είναι δύσκολο να ενώσεις και να συνδυάσεις αυτές τις ιδιότητες – την επιμέλεια του ανθρώπου που αφοσιώνεται στα υλικά πράγματα και τη σταθερότητα εκείνου που δεν τα λογαριάζει – όχι όμως αδύνατο.»
«Κάνω μόνο ό,τι εξαρτάται από μένα· και πνίγομαι, αν πρέπει να πνιγώ, χωρίς φόβο, χωρίς να φωνάζω ή να κατηγορώ τον ουρανό, γιατί ξέρω ότι ό,τι γεννιέται πρέπει και να χαθεί.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 2, κεφάλαιο 5)
«Μπορούμε λοιπόν να συμπεράνουμε ότι και στον τομέα της συμπεριφοράς δεν αρκεί απλώς να θέλει κανείς να γίνει καλός, αλλά πρέπει να μάθει ορισμένα πράγματα;»
«Το αν όμως είναι καλύτερο να μιλήσεις ή να σωπάσεις, και να μιλήσεις έτσι ή αλλιώς, και το αν αυτό είναι πρέπον ή απρεπές – με μια λέξη, να αποφασίσεις για την περίσταση και τη χρήση κάθε λόγου, όλα αυτά είναι ζητήματα μίας μόνο ικανότητας, της προαίρεσης.»
«Μάθε να υπομένεις τον χλευασμό, κοίτα γύρω σου, εξέτασε τον εαυτό σου, για να καταλάβεις ποιος είσαι.»
«Άνθρωπε, σκέψου πρώτα τι είναι αυτό που αναλαμβάνεις: έπειτα σκέψου τις δυνάμεις σου και τι μπορείς να σηκώσεις.»
«Μπορεί κανείς να εξοριστεί έξω από το Σύμπαν; Δεν μπορεί. Όπου κι αν πάω, εκεί είναι ο ήλιος, εκεί είναι η σελήνη, εκεί είναι τα αστέρια, τα όνειρα, οι οιωνοί, η συνομιλία με τους θεούς.»
«Κι ακόμη, όταν η φαντασία σου (που δεν εξαρτάται από σένα) δαγκώνει βαθιά την ψυχή σου, πάλεψε μαζί της με τον λόγο σου, κατανίκησέ την, μην την αφήσεις να δυναμώσει ή να προχωρήσει στο επόμενο βήμα, φέρνοντας μπροστά σου όποιες εικόνες θέλει.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 3, κεφάλαιο 24)
«Μείνε λοιπόν ξύπνιος και πρόσεχε τις εντυπώσεις σου: αυτό που φυλάς δεν είναι κάτι ασήμαντο, αλλά ο αυτοσεβασμός, η τιμή, η σταθερότητα, ένας νους ήσυχος, ανέγγιχτος από θλίψη ή φόβο ή αναστάτωση – με μια λέξη, η ελευθερία.»
― ΕπίκτητοςΔιατριβαί (βιβλίο 4, κεφάλαιο 3)
«Γι’ αυτό δεν μπορώ να πω κάποιον εργατικό, αν μου πουν μόνο ότι διαβάζει ή γράφει, όχι, ούτε καν αν προσθέσει κάποιος “δουλεύει όλη νύχτα”, αν δεν ξέρω για ποιο σκοπό δουλεύει.»
«Ποτέ δεν πρέπει να επαινείς ή να κατηγορείς τους ανθρώπους για ιδιότητες που είναι αδιάφορες, αλλά για τις κρίσεις τους.»
«Έτσι λοιπόν η ακαθαρσία της ψυχής συνίσταται στις κακές κρίσεις, και η κάθαρσή της στο να γεννηθούν μέσα της ορθές κρίσεις· και καθαρή ψυχή είναι εκείνη που έχει ορθές κρίσεις, γιατί μόνο αυτή είναι θωρακισμένη απέναντι στη σύγχυση και στη μόλυνση των λειτουργιών της.»
«Θυμήσου ότι πρέπει να φέρεσαι στη ζωή όπως θα φερόσουν σε ένα δείπνο. Ένα πιάτο περνά από χέρι σε χέρι και φτάνει σε σένα· άπλωσε το χέρι σου και πάρε με ευγένεια. Σε προσπερνά· μην το σταματάς.»